Wordt VUCA 2.0 het nieuwe buzzwoord in 22? (Artsenkrant 14/03/22)

Ilse Dapper, Arts-ondernemer, oprichter iDeeLAB.

Covid is nog maar net iets rustiger geworden en daar komt Poetin al aan. En dit bovenop het probleem van de uitgestelde zorg, de nieuwe fusies en netwerken, een nieuw financieringsvoorstel voor de zorg, de opkomende artificiële intelligentie, de toenemende digitalisatie, de patiënt die meer inspraak wenst etc. Wat een tijden! 

Of zoals ze in managementtaal zeggen… wat een VUCA-tijdperk, wat staat voor volatile, uncertain, complex en ambigue

Dit onheilspellende acronym werd voor het eerst gebruikt door het Amerikaanse leger als antwoord op het ineenstorten van het Sovjetrijk in de jaren 90. Het beschrijft het concept waarbij militairen tijdens planning en uitvoering van (ingewikkelde) operaties voortdurend worden geconfronteerd met tal van dilemma’s en schijnbare tegenstellingen. En zo werd VUCA dus ook buiten de militaire wereld een woord dat te pas, en misschien ook vaak te onpas gebruikt wordt.

De toenemende maatschappelijke uitdagingen van 2016, zoals de eerste stemmen voor een Brexit, de verkiezing van Donald Trump, terroristische aanvallen, cybercriminaliteit, de klimaatverandering… zorgden ervoor dat Bill George in Forbes de term VUCA 2.0 introduceerde. 

Bill George is de voormalige CEO van Medtronic en verbonden aan Harvard Business School. Door te focussen op ‘vision‘, ‘understanding‘, ‘courage‘ and ‘adaptability‘ pleitte hij voor een stabiel leiderschap in een onstabiele wereld. 

Kunnen we deze tools ook in onze onstabiele artsenwereld anno 2022 gebruiken? Want hoe gaan we als arts om met de vele veranderingen? Blijf je reactief en ondergaand afwachten tot de volgende verandering op jouw pad komt? Of kan je de veranderingen ombuigen in een opportuniteit en pro-actief, met een heldere blik en met voldoende informatie, dapper en wendbaar je pad uitstippelen? 

Vision

Zowel in zelfleiderschap als teamleiderschap is visie de hoeksteen om om te gaan met verandering. Als arts werken we graag, werken we ook graag hard en veel. En wat doen we in deze uitdagende tijden? Meer werken en nog harder werken. 

Onze focus verschuift daardoor soms naar het brandblussen van de praktische dagelijkse beslommeringen. Want elke dag zijn er wel ergens brandjes die geblust moeten worden. En die u ook dagelijks brandblust. Brandjes die ook dagelijks rook veroorzaken waardoor de ogen en luchtwegen geïrriteerd geraken en waardoor je zicht belemmerd wordt. 

Een duidelijke visie helpt niet alleen om hiervan afstand te nemen, waardoor de rook minder prikkelend wordt, de verschillende brandhaarden zichtbaar worden, het repetitieve karakter van de brandjes zichtbaar wordt, en de oorzaak zichtbaar wordt. Het helpt ook om ook de eindbestemming te zien en te volgen. 

Een duidelijke visie is de interne gps die toont waar je zelf of als team heen wil zodat je op lange termijn meer kans hebt om uw doel te behalen.

VUCA 2.0 mag voor mij gerust een nieuw buzzwoord in de zorg worden!

Understanding

Kritisch, autonoom en high-performend zijn kenmerken die bij vele arten passen. Want geef toe… eigenlijk weten we het toch meestal beter. Om snel op veranderingen te kunnen inspelen is inzicht in de sterktes, mogelijkheden en aandachtspunten van de dienst, het team, de organisatie of ook onszelf absoluut noodzakelijk. Enkel naar informatie en meningen luisteren dat ons grote gelijk bevestigt, geeft ons geen correcte informatie. Luisteren naar de out-of-the-box-meningen van de rebellen uit het team, de meningen in de koffiekamer, de feedback van ‘the critical lovers’ en dit ook echt begrijpen is daarentegen een grote meerwaarde. 

Moed

Om in deze tijd een eigen pad uit te stippelen, ervoor te gaan en dus pro-actief te handelen, vraagt moed. Moed om hiervoor de tijd te nemen i.p.v. verder te brandblussen, moed om kritische vragen te krijgen en te beantwoorden, moed om buiten de lijntjes te kleuren. Dit era behoort aan de dapperen.

Adaptability

Naast IQ, EQ is AQ (adaptability quotient) een kwaliteit die de laatste jaren aan belang wint. Want wat ben je als je een heldere visie hebt en je de vele hindernissen op weg naar jouw doel niet ontwijkt? Het opschalen, terugschalen, de uitgestelde zorg, terug opschalen, terug de uitgestelde zorg… als zorgsector waren we een voorbeeld van AQ. 

Op vele veranderingen zoals de internationale politiek, de covidpandemie, de nieuwe financiering hebben we weinig invloed (en hoeven we ons dus ook niet al te druk om te maken). 

Op de vorming en uitrol van de vele fusies en netwerken, de customer journey van de patiënt, de toenemende artificiële intelligentie en digitalisatie, de toekomst van de zorg hebben we daarentegen net wel invloed. Met de juiste VUCA 2.0-focus kan dit een boeiende en hoopvolle tijd zijn. VUCA 2.0 mag voor mij gerust een nieuw buzzwoord in de zorg worden!

Meer Artikels